Avarayr Savaşı ve Ermeni Milli Bayramı

Sevan Nişanyan, 451 yılında İran ordusunda komutan olan Varan Mamigonyan'ın Bizans'la anlaşarak çıkardığı isyanı ve Avarayr Savaşı'nda Ermenilerin ağır yenilgi alıp soylu sınıfının tamamen kırıldığını anlatır. Bu yenilginin Ermeniler tarafından hâlâ bir kahramanlık destanı ve milli bayram olarak kutlanmasını, dünyada eşi görülmemiş bir "ulusal patoloji" olarak nitelendirir. Ardından 1020'lere geçerek Kars ve Van'da iki küçük Ermeni krallığı bulunduğunu, doğudan Türk tehlikesinin belirdiğini ve gerileyen İslam dünyasının kontratağa hazırlandığı bir dönemi betimler; Bizans İmparatoru'nun bu bölgeye gelerek bir şeyler söylediğini belirtir.