Lyon Konsili ve Anadolu Türkleşmesi arasındaki bağ

Sevan Nişanyan, 13. yüzyılda Limon (Lyon) Konsili ile Batı Anadolu’nun Türkleşmesi arasında doğrudan bir bağ olduğunu anlatıyor. 1204-1261 arasında Haçlıların İstanbul’u işgaliyle Bizans dağılırken, İznik ve Kemalpaşa (Nimfea) civarında bir Bizans direniş hükümeti kuruldu. 1261’de bu yönetim Cenevizlilerle anlaşarak onlara Doğu Akdeniz ticaretinde üstünlük ve Galata’da koloni hakkı verdi, aldığı krediyle İstanbul’u Haçlılardan geri aldı. Hemen ardından Fransa’daki Lyon Konsili’nde Doğu ve Batı kiliselerinin birleşmesi, yani Rumların Katolikliği kabul etmesi gündeme geldi. Nişanyan’a göre, bu konsil tamamlanmadan bütün Batı Anadolu’nun Türklerin eline geçmesinin sebebi ekonomik ve siyasidir. İstanbul’un Batı ile yaptığı bu anlaşmadan rahatsız olan Bursa, Manisa, Balıkesir, Aydın, Muğla gibi yerlerdeki yerel Bizans egemenleri, Latin yanlısı politika yerine Türkleri tercih etti. Bu egemenler topluca Müslüman olup (dönüp dönmedikleri tam bilinmese de) Osman Gazi, Saruhan, Menteşe gibi Türk beylerinin hizmetine girdiler. Osman Gazi’nin yakın silah arkadaşlarının neredeyse tamamının bu Bizans kökenli dönmeler olduğunu belirtiyor. Dönüşümün en somut sonucu ise devasa toprak servetine sahip Bizans Kilisesi’nin mallarına el konulması oldu. Nişanyan bu dönemle ilgili yeterli belge olmadığını, mevcut bilgilerin tahmine dayandığını, ancak 1261 sonrasında yaşanan hızlı siyasi ve dini kırılmanın Batı Anadolu’nun Türkleşmesini tetiklediğini vurguluyor.