Zazaların Kökeni ve Deylemi Hipotezi

Sevan Nişanyan, Zazaların kökenine dair en makul hipotezin, onların 10. yüzyılda İran'ın kuzeyindeki dağlık bölgeden (Deylem) gelip Bağdat'ı yağmalayan ve Anadolu'ya göç eden Deylemliler olduğunu düşünmektedir. Zazalar için kullanılan "Dimili" adının da "Deylemi" kelimesinin bozulmuş hali olabileceğini belirtir. Malazgirt Savaşı sonrasına da değinen Nişanyan, Alparslan'ın aslında Anadolu'yu fethetmediğini, Bizans'ın Doğu Anadolu'daki otoritesini yıkarak bir güç boşluğu yarattığını anlatır. Bu boşluğa ilk önce Türklerin değil, uzun süredir ayaklanma halinde olan ve düzensiz ordulara sahip Ermeni beylerinin yerleştiğini, hatta bir Ermeni komutanın kendini imparator ilan ettiğini söyler. Türk beyleri ise yaklaşık on yıl sonra bu bölgeye gelmiş ve Ermeni beyliklerini ortadan kaldırmıştır. Nişanyan, bu Ermeni beylerinin akıbetinin (tamamen ölmeleri, halkın içinde erimeleri veya din değiştirmeleri) Anadolu tarihinin en karanlık ve bilinmeyen sayfalarından biri olduğunu vurguluyor.