Gemici Henri'nin Türkiye'yi Batırma Girişimi

Sevan Nişanyan, Portekiz'de Demirci Henry (Gemici Henry) anıtlarını ziyaret ederken tarihsel bir yorumu paylaşıyor. Henry'nin 1400'lerde, özellikle 1420'lerden itibaren, karavel gemisini geliştirip Madeira Adası'nı kolonize ederek Portekiz'in Atlantik keşiflerinin temelini attığını anlatıyor. Onun ekolünden yetişen kâşifler Afrika'nın güney ucunu keşfedip 1498'de Hindistan'a ulaşıyor. Nişanyan'a göre, 1453'te İstanbul'un fethi ve Osmanlı'nın Doğu Akdeniz'e hâkim olması, Çin-Hindistan ticaret yolunu bir düşman gücün eline bırakırken; Atlantiğe bakan Portekiz, bu durumu fırsata çevirip Hindistan'a alternatif bir rota buluyor. Osmanlı, Portekiz'in Hint Okyanusu'na gelişini engellemeye çalışsa da başaramıyor ve bu noktada Doğu Akdeniz'in ve Türkiye'nin ekonomik çöküşü başlıyor. Nişanyan, İstanbul'un fethinin aynı zamanda Türkiye'nin gerilemesinin başlangıcı olduğu yorumunu yapıyor, ancak tarihin farklı hipotezlerle üç hatta dört boyutlu olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.