İstanbul'un fethi kırılma noktası mı

Sevan Nişanyan, 1453'ün Anadolu ve Doğu medeniyeti için bir kırılma noktası olduğunu, bu tarihin Doğu-Batı arasındaki ticaret, fikir alışverişi ve seyahat özgürlüğünün keskin bir şekilde kesildiği bir dönüm noktası olduğunu belirtiyor. Bu kesinti, Asya kıtası için felaketle sonuçlanırken, Avrupa'nın Atlantik ve Hint Okyanusu'nu keşfederek yeni yollar bulmasıyla kendini kurtardığını, Asya'nın ise bir çözüm üretemediği için çöktüğünü ifade ediyor. Osmanlı'nın ticaret yapmasına rağmen, merkezi otoritenin aşırı güçlenmesinin ticaretin doğal dengelerini bozmuş olabileceğini, oysa daha önceki çok sayıda beylik ve bağımsız şehirler döneminde ticaretin daha kolay yürüdüğünü düşünüyor. 15. yüzyıl ortalarından itibaren Batı'da Müslüman ve Türk düşmanlığının zirve yaptığını, seyahat ve fikir alışverişinin radikal biçimde kesildiğini vurguluyor. Ayrıca, Rönesans'ın başlamasında İstanbul'dan kaçan Bizans aydınlarının büyük rolüne dikkat çekiyor: 1420'lerden itibaren başlayan göçle Batı'ya taşınan Eski Yunan metinleri ve bu aydınların kurduğu fakülte ve yayınevleri sayesinde Batı'nın İslam dünyasını model almaktan vazgeçip doğrudan Eski Yunan kaynaklarına yöneldiğini, İstanbul'un fethi ile Amerika ve Hindistan yollarının keşfi arasında da güçlü nedensel bağlar olduğunu söylüyor.