Revan Kürtlerinin Tarihi ve Kimliği

Sevan Nişanyan, Revan Kürtleriyle ilgili olarak, Ermenilerle Kürtlerin iki bin yılı aşkın bir süredir aynı coğrafyada iç içe yaşadığını, İslamiyet'le birlikte çatışan ve sevişen bu iki halkın arasına dinin bir kara kedi gibi girdiğini anlatıyor. 9. yüzyıl sonlarında Abbasi çöküşünde Şeddadiler gibi Kürt kökenli Müslüman hanedanlar Dvin'de ortaya çıkmış; 11-12. yüzyıllar öyle karışıktır ki, Ermeni kahramanların bir kısmı Kürt, Müslüman sülalelerin bir kısmı Ermeni çıkabilir. 16-19. yüzyıllar arasında İran hâkimiyetindeki bugünkü Ermenistan topraklarında Türkler, köylü Ermeniler ve hayvancılık-yağmacılıkla geçinen Kürt aşiretleri birlikte yaşamıştır. 1918'de Ermenistan Cumhuriyeti kurulup Sovyetler Birliği'ne katılmadan önceki çatışmalarda Müslüman Kürtler, Ermenistan Türkleriyle aynı akıbeti paylaşarak büyük kitleler hâlinde Türkiye'ye göçmüştür. Mesela Brukiler, Van'ın kuzeyindeki Ermenilerden boşalan köylere iskân edilmiş, liderleri Kinyas Kartal (Rusçada 'knyaz/prens') uzun yıllar milletvekilliği yapmıştır. Redki ve Redkan aşireti ise Kars-Iğdır-Ağrı taraflarına yerleşmiştir. 1991'e kadar Ermenistan'da bir miktar Müslüman Kürt kalmış, ancak Azerilerle birlikte silinmişlerdir. Müslüman olmayan Kürtler ise Yezidi kimliğiyle varlıklarını sürdürmekte olup, bugün Ermenistan'da keçi ve davar işlerini elinde tutan, Kürtçe konuşan, görkemli tapınaklar inşa eden bir topluluk olarak dikkat çekmektedir.