Sevr ile Lozan'ın farkı

Sevan Nişanyan, "Sevr ile Lozan arasında pek fark yok" sözünün bağlamdan kopuk anlaşılmış olabileceğini belirterek başlıyor. İki antlaşma farklı dönemlerin ürünüdür: Sevr, Osmanlı'nın I. Dünya Savaşı'ndan mağlup çıktığı günlerde dayatıldı; Lozan ise Türklerin yenilgiden sonra toparlanıp Yunan ordusunu perişan etmesinin ardından imzalandı. Nişanyan'a göre asıl mesele, "hasta adam" Osmanlı'nın mirasının nasıl paylaşılacağıydı. Araplar, Türkler, Kürtler, Yunanlar, Ermeniler gibi mirasçılar zayıf oyunculardı. Asıl söz sahibi, savaşın galipleri olan İngiltere ve Fransa gibi büyük devletlerdi. Ancak bu büyük devletler, I. Dünya Savaşı'yla aslında intihar etmiş, eski güçlerini ve finansal zenginliklerini yitirmişlerdi; yeni bir uzun savaşı sürdürecek halleri yoktu. Türklerin çetin ceviz çıkıp Yunan'ı çok kolay yenmesi, büyük devletleri masada "Türklere mirastan daha büyük pay vermek zorundayız" noktasına getirdi. Lozan, Nişanyan'ın yorumuyla Sevr'in "düzeltilmiş şeklidir". Taraflar aynıdır, karar mercileri aynıdır. Tek fark, mirasçılardan Ermenilerin saf dışı kalmış olması ve Yunanların yenilmesidir. Bu yüzden Türklere daha iyi bir pazarlık imkânı doğdu ve daha fazla pay verildi. Fakat yine de Osmanlı mirasının tamamı geri alınamadı: Bütün Arap vilayetleri (Irak, Suriye, Lübnan, Ürdün, İsrail, Libya), Mısır, Balkanlar'daki koca topraklar üzerindeki haklardan vazgeçildi. Yani Lozan'da, Sevr'de vazgeçilen mirasa nispeten daha iyi bir anlaşma elde edilmiştir. Aradaki fark, niteliksel değil, bir "derece farkıdır".