Kripto Ermeniler ve Müslümanlaşma Dalgaları

Sevan Nişanyan, İslamiyetin doğuya doğru yayılma sürecini ve bu sürecin Türkler üzerindeki etkisini anlatıyor. İslam hukukuna göre, zimmilerin (gayrimüslim tebaa) esir alınamadığını, ancak sınır ötesindeki gayrimüslimlerin köleleştirilebildiğini belirtiyor. Bu kural çerçevesinde, 700'lü yılların ortalarından itibaren Emeviler ve Abbasiler döneminde Türklerin, Afrika ve Avrupa'dakine benzer şekilde, karlı bir esir ticareti metası haline geldiğini ve gruplar halinde Bağdat ve imparatorluğun çeşitli bölgelerine gönderildiğini aktarıyor. Bu durumun Türkleri bir çıkmaza sürüklediğini; ya Çin'e sığınıp Müslümanlarla savaşacaklarını ya da teslim olacaklarını, Orhon Yazıtları'nın da bu dönemin İslam karşıtı ve Çin ittifakı yanlısı bir eseri olarak değerlendirilebileceğini ifade ediyor. İkinci aşamada ise, İslam ülkelerine getirilen yüz binlerce Türk kölenin askerlik için en ideal unsur olduğunun fark edildiğini vurguluyor. 830-850 yıllarından itibaren İslam ordularının köle statüsündeki profesyonel Türk askerlerden oluşmaya başladığını, bu durumun Türkler için bir fırsat kapısı açtığını ve Orta Asya'dan bütün sülalelerin İslam ülkelerine gelip Müslüman olarak askerlik mesleğine girdiğini belirtiyor. 11. yüzyıla gelindiğinde ise tüm İslam dünyasında askerliğin Türklere özgü bir meslek haline geldiği sonucuna varıyor.