Çukur Çeşme

Sevan Nişanyan, 1862'de Belgrad'ın Çukurçeşme semtinde bir su kavgasıyla başlayan, bir Sırp gencin ölümü ve Osmanlı komutanının şehri top ateşine tutmasıyla sonuçlanan tarihi olayları anlatıyor. Bu olayların sonucunda Osmanlı'nın Sırbistan'daki kaleleri terk etmek zorunda kaldığını, dönemin sadrazamı Ali Paşa'nın ise "kaleyi savaşmadan teslim ettiği" gerekçesiyle Namık Kemal gibi aydınlar tarafından vatan hainliğiyle suçlandığını belirtiyor. Nişanyan, bu tarihi kalıbın günümüze kadar değişmediğini, Gezi olaylarından Sur'daki çatışmalara kadar hep aynı döngünün tekrarlandığını vurguluyor: Türk polisinin küçük bir olayda aşırı şiddet kullanması, devletin sert müdahalesi, yabancı güçlerin karışması ve içerideki muhaliflerin devletin onurunun ayaklar altına alındığı eleştirisi. Konuşmanın özünde, Türk aydınının "tam bağımsızlık" anlayışına getirdiği eleştiri yatıyor; bu anlayışın, devletin kendi vatandaşına istediğini yapabilmesi ve yabancıların iç işlerine karışamaması anlamına geldiğini, bu döngünün ise hiç değişmediğini ifade ediyor.