Önce devlet sonra millet anlatısı

Sevan Nişanyan, devletin vatandaşlarına askerlik gibi özverileri kabul ettirebilmesi için “önce millet, sonra devlet” anlatısının ideolojik bir zorunluluk olduğunu söylüyor. Gerçekte ise “önce devlet, sonra millet” vardır: devlet, nüfus kâğıdı verdiği kişileri bürokratik olarak damgalayarak milleti tanımlar. Bu mekanizma son derece basittir ancak açıkça ifade edilemez; çünkü insanların duygusal olarak buna inanması, milleti soyut ve tarihsel bir kökene dayandırması gerekir. “Millet nedir?” sorusuna nüfus cüzdanı dışında mantıklı bir kriter bulunamayacağını, fakat bu gerçeğin ideolojik nedenlerle gizlenip çocuklara “önce millet vardı, ortak iradeyle devlet kuruldu” masalının öğretilmek zorunda kalındığını vurguluyor.