İmparatorlukların Kendi Dinlerini Kurma Zorunluluğu

Sevan Nişanyan, her büyüyen devletin kendi dinini kurması gerekmediğini, bunun yalnızca emsalsiz ölçekte ve tamamen yeni bir gerçeklik yaratan imparatorluklara özgü bir zorunluluk olduğunu anlatıyor. Asur, Pers ve Roma gibi imparatorluklar sıfırdan ideolojik çerçeve, dil ve evren tasarımı üretmek zorunda kalmıştır. Oysa Amerika gibi normal büyüyen devletler, var olan medeniyet şablonlarını (örneğin İngiliz-Avrupa geleneğini) küçük değişikliklerle sürdürür. Roma bile başlangıçta Helenistik ideolojiyi kullanmış, yetersiz kaldığı noktada kendine özgü yeni bir ideolojik yapı olarak Hristiyanlığı icat etmiştir. Buna karşılık, kendi dinini ve ideolojik çerçevesini yaratamayan Cengiz Han İmparatorluğu ise 100 yıl içinde çökmüştür.