İran ve Türkler: Kültürel etkileşim, Fars kültürü ve kimlik ilişkisi

Sevan Nişanyan, İran ve Anadolu'daki Türk varlığının kültürel etkileşimini karşılaştırıyor. Erdebil'de gözlemlediği derin Türklük bilincine rağmen Şii fanatizminin varlığına dikkat çekiyor. Selçuklu döneminde İran etkisinin entelektüel düzeyde yüksek olduğunu, saray dilinin Farsça olduğunu belirtiyor. Buna karşın Osmanlı'da İran etkisinin sınırlı kaldığını, resmi dilin uzun süre Rumca olduğunu, Bizans'ın sadece siyasi sisteminin örnek alındığını vurguluyor. Türklerin 11. yüzyılda İran'ı fethettikten sonra yerli Fars kültürüne büyük saygı göstererek onu üstün gördüklerini, mimari, devlet yönetimi, din ve düşünce sistemini benimseyip yaklaşık 400 yıl içinde bu kültür içinde eridiklerini anlatıyor. İran'da Fars dili üzerine kurulu ortak bir medeniyet sisteminin oluştuğunu ve Şah İsmail (Türk kökenli olmasına rağmen) zamanında Şiilik bazlı yeni İran senteziyle Türklüğün siyasi egemenlikten tasfiye edildiğini ifade ediyor.