Roma imparatorluğu nasıl Rumlaştı

Sevan Nişanyan, Doğu Roma İmparatorluğu'nun Rumlaşma sürecini anlatıyor. MÖ 4. yüzyıldan itibaren Yunan şehir devleti modeli (tiyatro, gymnazyum, meclis gibi kurumlar ve Olympos dini) Akdeniz havzasına yayıldı. Bu şehirlerin kültür, eğitim ve yönetim dili her zaman Yunancaydı; Anadolu'nun yerli halkları kendi dillerini konuşsa da şehirli seçkinler ve yazılı kültür Yunan dilini benimsedi. Hıristiyanlığın gelişiyle Yunanca, tüm toplumu kapsayan ortak bir din ve kültür dili haline geldi. Roma İmparatorluğu'nun doğu eyaletlerinde Latince yalnızca askeriye ve hukukta kullanılırken, edebiyattan ticarete her alanda Yunanca geçerliydi. Bu dil, 4-5. yüzyıllardan itibaren 'Rumca' (Romeika, yani 'Roma dili') olarak adlandırıldı. Nişanyan, bugün bile Trabzon'un Çaykara, Of, Maçka ve Tonya ilçelerinde bu Romeika lehçesinin konuşulduğunu belirtiyor. 1988'de Uzungöl'de bir cami avlusunda yaşlıların Yunanca konuştuğuna tanık olduğu kişisel anısını da paylaşıyor.