Osmanlı Vergi Sistemi ve Anadolu'nun Fakirleşmesi

Sevan Nişanyan, Şevket Pamuk'un Osmanlı'nın en az vergi toplayan devletlerden biri olduğu iddiasını değerlendiriyor. Vergi toplamada bir denge olması gerektiğini belirtiyor: Çok vergi üretimi durdurur, az vergi devleti zayıflatır. Osmanlı, şehirlerde özel mülkiyet ve girişime izin verirken, Batı ve Orta Anadolu'da tarımı devletleştirdi. Topraklar devlet mülkü haline geldi, köylüler ortakçı konumuna düştü. Bunun sonucu üretim sert biçimde düştü ve Anadolu, Roma döneminde İtalya'yla birlikte en zengin vilayetlerden biriyken, 16. yüzyıldan itibaren giderek fakirleşti. Osmanlı, zengin bir ülkenin kaynaklarını tüketerek onu fakirleştirdi; devlet, toplumdan emilecek bir şey kalmayınca kendisi de çöktü.