Aydınlanma çağı, özgürlükten ne kastetti?

Sevan Nişanyan, Aydınlanma döneminin özgürlük kavramının aslında evrensel olmadığını, yalnızca eğitimli seçkin bir zümrenin özgürlüğünü ifade ettiğini belirtiyor. 18. yüzyılda kölelik ekonomik olarak artarken, düşünürler 'tüm insanlar özgürdür' derken köleleri ve cahil kalabalıkları kastetmemişlerdir. Bu zümre, din savaşları sonrası kilisenin ve kralların kendi entelektüel dünyalarına karışamayacağını savunuyordu. Nişanyan, ideolojik hareketlerin sınıfsal alt yapısı göz ardı edilirse anlaşılamayacağını vurguluyor.