Putlara tapmak

İnsan sosyal bir varlıktır; kendini başkalarının gözünde yansıdığı ölçüde var hisseder. Gerçek insanlar yetersiz kaldığında çocukluktan itibaren hayali dostlar yaratırız: roman kahramanları, atalar, azizler, peygamberler ya da tanrı gibi soyut varlıklar. Onlarla konuşur, kendimizi onlara beğendirmeye çalışırız. Dinî inancın temeli bu hayali dost ihtiyacıdır. Ancak bu dostların somutlaşması şarttır; aksi takdirde insan onları algılayamaz. İslam’da putperestliğin yasak olduğu iddiası gerçek dışıdır; bütün dinler gibi İslam da kutsalı somut nesnelerde, Kâbe’de, camide, peygamberin şahsında tecessüm ettiren bir putperestliktir. Hıristiyanlık bunu İsa’nın bedeni ya da Meryem Ana ikonuyla yapar. Bu yüzden Hinduların ineğe ya da Kemalistlerin Atatürk’e tapmasıyla alay edenlere “Kâbe” demek gerekir. İnsanların putlara ihtiyacı vardır. Bayrak gibi bir bez parçası uğruna can verilen bir simgeye dönüşebilir. İnek de bu anlamda bir puttur; Türklerin ekmeği kutsal sayıp ona hakareti kabul edilemez bulması gibi, Hintliler de ineğe dokunulmaz, zarar verilmez bir varlık gözüyle bakar. Birini normal karşılayıp diğerini tuhaf bulmak çelişkidir.