Osmanlı'nın Entelektüel Katılığı ve Geri Kalışı

İslami, Arap ve Fars kültürel mirasını yeni çağlara uyarlama esnekliği gösterilememiştir. Avrupa'nın aksine devletten bağımsız entelektüel kurumlar oluşturulamadığı için her Osmanlı yazarı öncelikle din ve devleti savunmayı amaçlamış, bunları eleştirip dönüştürecek zihin açıklığına ulaşamamıştır. Bugün Türkiye'de Avrupa macerasını hata sayıp Osmanlı'nın ihtişamlı günlerine dönme eğilimi sakattır; zira Osmanlı'nın geri kalış nedeni tam da bu katı yapıdır ve bu özlemden bir sonuç çıkmaz.