Hemşinlilerin Etnik Kimliği ve Kıpçak Mitolojisi

Sevan Nişanyan, Hemşinlilerin kökenini ve kimlik serüvenini anlatıyor. Rize dağlarında 7.-8. yüzyıllarda ana Ermeni topluluğundan koparak oluşmuş, kendi aralarında Ermenice konuşan bir cemaat olduklarını belirtiyor. Soy karışmalarının yoğun yaşandığını, fiziksel özelliklerin (mavi göz gibi) kültürel sürekliliğin önüne geçemeyeceğini vurguluyor. 17.-18. yüzyıllarda nüfusları artan Hemşinliler, iç çatışmalar nedeniyle dalgalar halinde göç edip büyük ölçüde Müslüman ve Türk kimliğini benimsemişler; bugün Sürmene, Çayeli, İspir, Tortum gibi yerlerde yoğunlaştıklarını, eski başbakan Mesut Yılmaz'ın da Hemşin kökenli olduğunu söylüyor. Sadece Hopa bölgesindeki bir grup (23 köy) Müslüman olmalarına rağmen Ermenice konuşmayı sürdürüyor. Diğerlerinin ise Ermeni geçmişini unutup inkar ettiğini, yerine devletin MHP eğilimli bir kanadınca 20. yüzyılın son çeyreğinde uydurulmuş 'Kıpçak Türkü' mitolojisini benimsediklerini ifade ediyor. Nişanyan, bu anlatının tarihsel hiçbir değeri olmadığını, ancak insanların kimlik ihtiyacına karşılık geldiğini ekliyor.