Rüşvetin Bazen İyi Olmasının Nedenleri

Sevan Nişanyan, bürokrasinin insanlık için en büyük bela olduğunu, çünkü bürokratların kendilerini mutlak hakikat ve güç olarak görüp vatandaşı küçümsediğini, bireyin özerklik alanını irrasyonel bir şekilde daralttığını ifade ediyor. Bu ortamda rüşveti büyük bir özgürlük kapısı olarak tanımlıyor; "biz kuralları koyuyoruz, uymak zorundasın" diyen bürokrata küçük bir para vererek makul ve doğru olanı yapmanın mümkün olduğunu söylüyor. Tanzanya ve Etiyopya gibi ülkelerde rüşvetin yaygınlığının aslında bürokratik baskıyı kırdığını, cebine biraz para koyarak en üst düzey yetkilileri bile satın almanın özgürlük sağladığını anlatıyor. Kendisinin hiç rüşvet almadığını ama verdiğini, özellikle trafik polislerinde rüşvet alanın makbul olduğunu, Almanya gibi ülkelerdeki katı trafik polisiyle yaşamanın onur kırıcı olduğunu, oysa Türkiye, Yunanistan, Gürcistan gibi yerlerde durdurulunca güzel bir esnaf pazarlığı yaparak problemi çözdüğünü ve bu sırada polisle dost bile olabildiğini belirtiyor. Tanzanya'daki bir anısında, polisin uluslararası ehliyet sorması üzerine 50 dolar verince sevinçten havalara uçtuğunu, sonraki duruşlarda hiç konuşmadan para verdiğini ve herkesin mutlu olduğunu anlatıyor. Rüşvet verecek parası olmayanlar için de çikolata ikramını öneriyor. Nişanyan, bürokrasinin altını oyacak her yöntemin meşru olduğunu vurguluyor.