Osmanlıların Yunanistan Algısı

Sevan Nişanyan, Yunanistan'ın bağımsızlığından Cumhuriyet dönemine kadar Türkiye'deki Yunanistan ve kültürüne bakışı üç ana dönemde ele alıyor. Sultan II. Mahmut zamanında (1820'ler-30'lar) Rumlar, bugünkü Kürtlere benzer şekilde 'isyan eden nankör millet' muamelesi görerek ağır baskı ve düşmanlık yaşadı. 1840'lardan itibaren Tanzimat'la birlikte bu rüzgâr değişti; Yunanistan küçük, geri ve zayıf bir devlet olarak ciddiye alınmadı, 'eski bir vilayet' gözüyle bakıldı. Asıl Yunan başkenti İstanbul olarak görülüyordu, çünkü Yunan milletinin manevi odağı sayılan İstanbul Patrikhanesi ve Fener Rumları, Ermenilerin aksine 20. yüzyıla kadar Osmanlı'ya sadık kaldı, isyan ya da bağımsızlık sevdası göstermedi. Ancak 1904-1905 Makedonya ayaklanması ve 1912 Balkan Savaşı'yla bu algı yıkıldı; küçümsenen Yunanistan'ın gücü karşısında Osmanlı hezimete uğradı, Makedonya kaybedildi ve bölgedeki Türkler etnik temizliğe uğrayarak kovuldu. Buna karşılık 1913'ten itibaren İttihat ve Terakki yönetimi Anadolu Rumlarına yönelik etnik temizlik başlattı. Böylece kanunî mübadele 1923'te gerçekleşse de, karşılıklı olarak korkutma ve kaçırma yoluyla nüfus hareketleri 1913'ten itibaren fiilen yaşanmaya başlandı.