Demokrasinin sonu ve siyasi partileşmenin kaçınılmazlığı

Sevan Nişanyan, bireylerin öngörülemeyen duygu ve ruh zenginliklerine sahip olabileceğini vurgulayarak, akademik ve yönetici çevrelerin dışına çıkıp taşrada, cezaevi koğuşunda ya da çarşı esnafı arasında yaşamanın önemine değiniyor. Bu deneyimlerin, sağduyu ile eğitim arasında hiçbir ilişki olmadığını gösterdiğini; en eğitimli kişilerin bile akıl ve insan ruhunu anlama konusunda ciddi yetersizlikler sergileyebileceğini belirtiyor. Ardından demokrasi kavramına geçerek, demokrasi çağının yetmiş yıl önce kapandığını savunuyor. İlk demokratik teoriler ortaya çıktığında siyasi partilerin var olmadığını, Thomas Paine gibi öncülerin partileri ve parti liderliğini demokrasinin en büyük tehdidi olarak gördüğünü hatırlatıyor. Ancak demokrasi işlemeye başladığında, Hitler benzeri gruplaşmaların ve partileşmenin büyük kalabalıklarla birlikte kaçınılmaz olarak ortaya çıktığını ifade ediyor.