Kırsal Anadolu'da Ermeni Refahı ve 1915 Olaylarının Sosyal Kökeni

Sevan Nişanyan, Anadolu'da kırsalda yaşayan Ermeni nüfusu ile Türkler arasında başlangıçta belirgin bir refah farkı olmadığını, Ermenilerin haraç ödeyen ve zamanla Müslümanlaşan bir topluluk olduğunu belirtiyor. Tanzimat sonrası uluslararası ticaretin açılmasıyla şehirli Ermenilerin hızla zenginleştiğini, bu zenginliği köylerindeki akrabalarıyla paylaşarak eğitim ve kalkınma seferberliği başlattığını, ancak 19. yüzyıl sonunda bile Ermenilerin büyük çoğunluğunun hâlâ yoksul olduğunu vurguluyor. 1915 olaylarına giden süreçte, Müslüman yönetici sınıfta 'Müslümanlığı kaybetme' korkusunun belirleyici olduğunu; irtidat yasağının kalkması sonrası yaşanan din değiştirme vakaları, Gümüşhane'deki gizli Hristiyan madenciler ve Tevfik Fikret'in oğlu Haluk gibi örneklerle bu korkunun derinliğini açıklıyor.