Azerbaycan'ın İslamlaşması ve Kafkasya'daki Beylikler

Sevan Nişanyan, önceki programda Alban devletinin 11. yüzyılda Selçuklular tarafından ortadan kaldırıldığını söylediğini ancak Azerbaycan'ın İslamlaşmasının yalnızca 11. yüzyılda başladığı görüşünü dile getirmediğini belirterek Mehdi Bey'in uzun yorumundaki yanlış anlaşılmayı düzeltiyor. Nişanyan'a göre bölgeye Arap etkisi 7. yüzyılda girmiş, Abbasi döneminde Tiflis'e kadar yayılmış; 9 ve 10. yüzyıllarda Müslüman ve Hıristiyan Kürt, Ermeni, Arap, Gürcü beyliklerinden oluşan karmaşık bir mozaik hâkim olmuştur. İslamiyet 9. yüzyıla kadar güçlü bir yayılma göstermiş, sonrasında gerilemiş, Selçuklular ise silindir gibi ezip geçerek yeni bir siyasi düzen kurmuştur. Alban devleti 11. yüzyılda ortadan kalkarken büyük ölçüde ermenileşmiş, asıl Türk ve Müslüman egemenliğinin ise İlhanlıların dağılmasının ardından 14. yüzyıl başlarında pekiştiğini düşünmektedir. Karmaşıklığı örneklemek için kimliği Hıristiyan Gürcü, Hıristiyan Ermeni, Müslüman ve Türk isimleri arasında gidip gelen, kökeni muhtemelen Kürt olan bir hanedanı anlatan Nişanyan, Mehdi Bey'in çok uzun yazısını burada tümüyle okumanın zor olduğunu da esprili bir dille ekliyor.