Aşırı Solun Doğuşu: Sovyetler Birliği, Maocular ve 1968 Kopmaları
Sevan Nisanyan
@NisanyanS • 63K abone
Sevan Nişanyan, aşırı solun 1960'lardan günümüze yok oluşunu anlatıyor. 1917-1968 arasında Avrupa solunun merkezi Sovyetler Birliği ve ona bağlı komünist partilerdi. Ancak Sovyetler zamanla statükoya eklemlenip devlet çıkarlarını devrimci/işçi hareketinin önüne koydu; Soğuk Savaş'ta askeri blok olarak yapılandı. Batıdaki komünist partiler muhafazakârlaşıp dış politikanın piyonu hâline geldi. 1968-69'da solun kenarlarından kopmalar başladı: önce Maoistler, ardından doğrudan eylemi savunan çok sayıda grup çıktı. Fransa başlattı, Almanya ve İtalya izledi; Türkiye 1970'lerde aynı eğilimi takip etti. Komünist Parti'nin sol üzerindeki tekeli kırıldı; her biri diğerinden daha aşırı olduğunu iddia eden hareketler doğdu. Bazıları anarşist, bazıları silahlı mücadeleye/terörizme kaydı. Bunlara 1969'da icat edilen 'aşırı sol' (extrême gauche) adı verildi. Nişanyan'a göre bu etiket ölüm damgasıdır; kitlesel/iktidar hareketi olmayı engeller. Nitekim bu hareketler yenildi, ezildi, kırıldı ve tek tek marjinalleşti; sol söylem ve etiket de bu süreçte aşındı.