Roma-İran Savaşları ve İslam Fetihlerinin Zamanlaması

Sevan Nişanyan, İslam'ın doğuşuyla eşzamanlı olarak 7. yüzyılda meydana gelen devasa jeopolitik altüst oluşun neden-sonuç ilişkisini sorguluyor. İran ve Roma İmparatorlukları arasında yaklaşık 607-630 yılları arasında süren yıkıcı dünya savaşının, Anadolu'dan Mezopotamya'ya kadar olan bölgeyi harap ettiğini belirtiyor. Bu savaşın hemen ardından, barıştan sadece iki yıl sonra Kudüs ve Mısır'ın düşmesiyle başlayan süreçte, Suriye, Yukarı Mezopotamya ve Ermenistan'ın Arap egemenliğine girdiğini, İran İmparatorluğu'nun çökerek fetihlerin Orta Asya, Kuzey Afrika ve İspanya'ya ulaştığını anlatıyor. Tüm bu hızlı genişleme karşısında temel soruyu soruyor: İslam'ın ortaya çıkışı, bu muazzam değişimin sebebi miydi, yoksa sonucu muydu?