Roma İmparatorluğu'nun Doğu Akdeniz'e Kayışı

Sevan Nişanyan, Roma İmparatorluğu'nun ağırlık merkezinin 3. yüzyıl sonundan itibaren Doğu Akdeniz'e kaydığını, Yunanca ve Latince bilmeyen Doğulu seçkinlerin etkinliğinin arttığını gözlemliyor. Bu kültürel kaymanın, Doğu'nun fikir akımları ve sosyal yapılarının imparatorluk genelinde yayılmasına yol açtığını ve Hristiyanlığın devlet dini olarak benimsenmesinde önemli bir faktör olduğunu belirtiyor. 5. yüzyılda Batı Avrupa'nın, 6. yüzyılda ise Anadolu ve Balkanlar'ın çöküşüne karşılık Suriye ve Mısır'ın ekonomik ve kültürel açıdan yükselerek imparatorluğun yeni güç merkezleri haline geldiğini, bu sürecin sonunda bölgede Yunan-Roma kültürüne mesafeli bir tavır oluştuğunu ve Araplarla İslam'ın bu ortamda yükseldiğini ifade ediyor.