Devletin kökeni ve mitlerin toplumu birleştirmesi

Sevan Nişanyan, John Zerzan'ın devletin kökenini dini inanışlara bağlaması fikrini tarihsel bir gerçek olarak destekliyor. İnsanların bir toplum oluşturabilmesi için ortak mitlere, hikayelere inanması gerektiğini, "biz" kavramının bu mitler sayesinde oluştuğunu belirtiyor. Toplumlar tarihi, bu mitolojilerin tarihidir; ancak bu mitler zamanla gerçek hayatın sorunlarıyla başa çıkmada yetersiz kalır ve eleştirilmeye başlanır. Başarılı toplumların sırrı, bir yandan mitleri koruyacak mekanizmaları oluştururken diğer yandan onları aşmaya, eleştirmeye ve geliştirmeye izin veren bir dengeyi kurabilmeleridir. Türkiye'nin son 150-200 yıldaki trajedisi ise tam da bu noktadır: Yeniyi arayan, var olan mitleri eleştiren aykırı sesleri yok ederek ve atadan kalma mitolojilere körü körüne sarılarak dönüşüme imkan veren bir çerçeveyi oluşturamamıştır.