Roman Dillerinin Latince Kökenleri

Sevan Nişanyan, Latincenin nasıl ölü bir dil haline geldiğini ve neden ana dili Latince olan kimsenin kalmadığını açıklıyor. Roma İmparatorluğu döneminde iki ayrı Latince olduğunu belirtiyor: Cicero ve Sezar gibi yazarların kullandığı, dilbilgisi kurallarıyla dondurulmuş yüksek edebiyat ve bürokrasi dili; bir de orduda şekillenip tüm imparatorluğa yayılan halk konuşma dili (Romantik dil). Bugünkü İspanyolca, Portekizce, Fransızca, İtalyanca, Romence gibi Roman dilleri, bu aşağı tabaka konuşma dilinin zaman içinde evrilmesiyle ortaya çıkmıştır. Yazı dili ise 18. yüzyıla kadar okullarda öğretilmesine rağmen konuşulan dil değildi ve halk dillerinden tamamen koptu. Nişanyan, bu durumu Kur'an Arapçası ile günlük lehçeler arasındaki farka benzetiyor. 14. yüzyılda Dante, Floransa'da konuşulan halk dilinin de en az Klasik Latince kadar güzel bir edebiyat dili olabileceğini savunarak İtalyancanın yazı dili olarak doğuşuna öncülük etti. Benzer sürecin Kuzey ve Güney Fransızcası için de geçerli olduğunu, bu iki lehçenin adeta ayrı diller olduğunu da ekliyor.