Roma'nın Kurumsal Kopyalama Yeteneği, Publikaniler ve Caracalla'nın Vatandaşlık Fermanı

Sevan Nişanyan, Roma'yı diğer medeniyetlerden ayıran temel özelliğin kurumsal yapısı olduğunu, bir kavim veya coğrafyadan ziyade belirli kurumlarla tanımlandığını belirtiyor. Mekke'deki hac geleneğinin aksine, Roma'nın gücü mevsimsel toplantılardan değil, kurumsal ağlarını genişletebilme yeteneğinden geliyor. Atina gibi şehir devletlerinin aksine Roma, kurduğu kolonileri bağımsız bırakmayıp kendi DNA'sını kopyalayarak (aynı yasalar, anayasal düzen) merkeze bağlı 'küçük Romacıklar' yaratıyor. 212 yılında Caracalla'nın herkese vatandaşlık vermesiyle dev bir cemaat oluşuyor. Bu yayılmanın motor gücü ise 'publikani' adı verilen, devlet ihalelerini alan atlı sınıfı (equite). Polibios'un aktardığına göre, vergi toplama hakları dahil tüm kamu işleri şirketlere ihale ediliyor; bu şirketler Roma'nın askeri gücüne dayanarak eyaletleri acımasızca sömürüyor. Nişanyan bu sistemi 'devlet kapitalizmi' olarak tanımlıyor ve Roma'nın 200 yıl boyunca bu yağma düzeni sayesinde büyüdüğünü anlatıyor.