Avrupa'da ruhban sınıfı neden çöktü

Sevan Nişanyan, Avrupa'daki Ruhban sınıfının çöküşünün temel nedenlerini şöyle sıralıyor: 1) Sosyal yapı farkı: Avrupa'da devletten bağımsız, güçlü ve örgütlü bir ruhban sınıfı vardı; sürekli krallarla çatışma hâlindeydi. 2) 16. yüzyılda papalığın dünyevî iktidar mücadelesine girmesi, Protestan Reformu ile kilisenin bölünmesine ve otorite kaybına yol açtı. 3) Amerika’nın keşfi gibi büyük keşifler, kilisenin entelektüel tekelini sarstı; bilginin bağımsız yöntemlerle elde edilebileceğini gösterdi. 4) Galileo ve Kepler gibi bilim insanlarının devrim niteliğindeki buluşları, kilisenin evren tasavvurunu ve bilgi kuramını altüst etti. 5) 16–17. yüzyıllardaki kanlı din/mezhep savaşları, dinin mutlak öneminin sorgulanmasına neden oldu. 6) 18. yüzyılda merkezî monarşilerin güçlenmesiyle, kraliyetin himayesinde yetişen Aydınlanma düşünürleri kilisenin otoritesini açıkça reddetti; bu süreç Amerikan ve Fransız devrimleriyle eski düzenin ve kilisenin yıkılmasına vardı.