Osmanlı'nın Gürcü bölgelerindeki yönetimi ve nüfus değişimi

Sevan Nişanyan, 16. yüzyılda Osmanlı'nın İran'ı yenerek Gürcü bölgelerine uzanmasını ve burada Jakeli sülalesinden gelen Hristiyan Gürcü beyliği Samtshe-Saatabago ile karşılaşmasını anlatır. Osmanlı, yenilgi sonrası beylere Müslüman olma karşılığında Çıldır bölgesinde (Ardahan, Ahıska, Kars'ın kuzeyi, Erzurum'un kuzeydoğusu) Sancak Beyliği vermiştir. 1595'teki sayım, tüm köylerde nüfusun Gürcüce konuşan Ortodoks Hristiyan olduğunu, yalnızca birkaç Müslüman hanenin bulunduğunu gösterir. Beylerin Müslümanlaşmasıyla halktan da kısmen İslamlaşma yaşanmış, ancak 1800'lerde kiliseler ziyaretgah veya türbe olarak kullanılmıştır. Nişanyan, bölgedeki Kıpçak Türkleri iddiasını tarihsel kanıt yokluğuyla reddeder. Osmanlı idaresinin yaklaşık 150 yıl sonundaki nüfus azalmasını katastrofik boyutta olduğunu, kötü yönetim, sömürü, açlık, salgın ve savaşların etkili olduğunu ve bu dönemin bir 'zulüm ve yoksulluk çağı' olduğunu vurgular. 1801'de Rusların Gürcü Krallığını ele geçirmesiyle Osmanlı egemenliğindeki Gürcülerin durumuna dikkat çekilir.