Diyarbakır'ın Fethi Öncesi ve Sonrası Etnik Yapısı

Sevan Nişanyan, Diyarbakır'ın (Amid) İslam fethinden önce bir Süryani şehri olduğunu, Bizans yönetiminde bir Rum Ortodoks yönetici sınıfının ve her dönemde küçük bir Ermeni cemaatinin bulunduğunu anlatır. Sasani işgalleri sırasında (4., 6. ve 7. yüzyıllar) nüfusun bir kısmının sürüldüğünü veya değiştiğini belirtir, ancak kesin bilgi yoktur. İslam fethinden sonra da şehir 11. yüzyıla kadar ağırlıklı olarak Süryani kalmıştır. 11. yüzyılda Mervani Kürtlerinin yönetimiyle etnik yapı değişmeye başlar; aynı dönemde Türk akınlarının etkisiyle Ermeniler ana yurtlarından güneye ve batıya büyük bir göç dalgasıyla Diyarbakır'a ve çevresine yerleşir. Nişanyan, dilin kuşaklar arasında hızla değişebileceğine ve ana dilin sabit bir kimlik unsuru olmadığına dikkat çeker; Diyarbakır'daki Ermenilerin çoğunun ana dilinin sonradan Türkçe olduğunu örnek verir.