Tanzimat ve Cumhuriyet Batıcılığının Karşılaştırması

Sevan Nişanyan, Aziziye Marşı üzerinden Tanzimat dönemi ile Cumhuriyet'in erken dönemindeki batılılaşma anlayışlarını karşılaştırıyor. 1830'larda Donizetti'ye marş besteleten Osmanlı'nın Batı'yı benimseme konusundaki saf ve doğrudan kararlılığını vurguluyor. Buna karşılık, 1920-30'ların Cumhuriyet rejiminin batılılık arzusunun ikircikli olduğunu, bir yandan Batı taklit edilirken diğer yandan yapay bir ulusal Türk mitolojisi yaratıldığını belirtiyor. Nişanyan'a göre, yüzyıllara dayanan Türk kültürü büyük ölçüde İslam kültürüdür; bu kültür reddedilince, yerine Oğuz Kağan, Bozkurt gibi tarih öncesi uydurma efsaneler ve Anadolu'nun gayrimüslim halklarından alınan ögelerle harmanlanmış sahte bir kültür konmuştur. Bu nedenle Cumhuriyet'in Batı kültürünü benimseme iddiası, içinde özürlülük taşıyan cılız bir iddia olarak kalır. Sonuç olarak, bugün kozmopolit veya batılı kültürü özleyen kesimlerin, kendilerine simge olarak 1920'lerin diktatörü yerine Abdülaziz, Ali Paşa gibi Tanzimat döneminin daha naif ve komplekssiz Batı hayranlığını temsil eden figürleri seçmelerinin daha akıllıca olabileceğini söylüyor.