Hayhoromların etnik ve dini kimliği

Sevan Nişanyan, Emrah Bayraktaroğlu'nun sorusu üzerine 'Hayhorom' kavramını açıklıyor. Hayhoromların, 11. yüzyılda Bizans döneminde ortaya çıkmış, Rum kilisesine bağlı fakat Ermenice konuşan bir topluluk olduğunu belirtiyor. Kökenlerine dair üç farklı görüş olduğunu aktarıyor: Bizans'ın zorla Ortodokslaştırdığı Ermeniler, Ermeni toplumundaki fikir ayrılığı sonucu Rumlara katılanlar veya Rum diyarından gelip Ermeniler arasına yerleştirilmiş Ortodokslar. En önemli Hayhorom yerleşiminin bugünkü Erzincan-Kemaliye (Eğin) bölgesinde Fırat'ın doğusundaki köyler olduğunu, kimliklerinin resmiyette ve halk arasında Rum sayıldığını, ancak dillerinin Ermenice olduğunu vurguluyor. Ermeniler tarafından 'satılmış' olarak görüldükleri için dışlandıklarını, 19. yüzyılda Bilecik, Adapazarı, İzmit gibi batı illerine göçtüklerini, 1915'teki Ermeni tehciri sırasında Rum oldukları için muaf tutulduklarını, fakat 1923'teki Türk-Yunan nüfus mübadelesiyle Yunanistan'a gönderildiklerini anlatıyor. Yunanistan'da bir kuşak içinde tamamen asimile olup yok olduklarını, çocuklarının kendilerini Perikles'in torunları olarak gördüğünü söylüyor. Sözlerini, Türkiye'de kalsalardı Orta Asya'daki Oğuz boylarından geldiklerine dair 'kesin ve kuvvetli kanaatlere' sahip olacakları şeklinde ironik bir yorumla tamamlıyor.